Sự Tích Con Dã Tràng
Nhờ cứu rắn và đôi ngỗng, ông lão Dã Tràng được hai viên ngọc quý: một viên nghe hiểu tiếng muông chim, một viên đi dưới nước như trên bộ. Vợ ông đem túi ngọc xuống dâng Long Vương, ông quyết xe cát lấp biển tìm lại ngọc, đến khi mất hoá thành con dã tràng ngày ngày xe cát bên bờ biển.
🎨 Truyện này có thêm bản tranh khắc gỗ Đông Hồ — cùng lời kể, cùng giọng đọc.
Đọc truyện Sự Tích Con Dã Tràng
Cảnh 1Đôi rắn trong vườn
Ngày xửa ngày xưa, có hai vợ chồng ông lão tên là Dã Tràng. Trong vườn nhà ông có một đôi rắn hổ mang làm hang. Khi rắn vợ lột da, yếu ớt, rắn chồng ngày ngày tha nhái về cho vợ ăn. Ít lâu sau, đến lượt rắn chồng lột da, nằm im một chỗ. Rắn vợ bỏ mặc chồng, lại dẫn về một con rắn lạ to lớn, hung dữ. Thương rắn chồng đang yếu, Dã Tràng giương cung bắn con rắn lạ. Không ngờ, mũi tên lại trúng rắn vợ. Con rắn lạ hoảng hồn bỏ chạy. Ông vừa thương vừa giận, lặng lẽ đi về. ▶ Xem cảnh này
Cảnh 2Viên ngọc của rắn
Mấy hôm sau, Dã Tràng đang nằm võng kể chuyện cho vợ nghe thì trên máng nhà có tiếng phì phì. Một con rắn hổ mang lớn vươn đầu xuống, nhả ra một viên ngọc sáng. Đó chính là rắn chồng. Rắn nói: “Ông là ân nhân mà tôi cứ ngỡ là kẻ thù. Xin tặng ông viên ngọc này. Đeo nó vào, ông sẽ nghe hiểu được mọi tiếng muông chim.” ▶ Xem cảnh này
Cảnh 3Bầy quạ trên ngọn cau
Từ đó, Dã Tràng hiểu được tiếng loài vật. Một hôm, bầy quạ đậu trên ngọn cau kêu với ông: “Ở núi Nam có con dê bị hổ vồ. Ông lên lấy thịt về ăn, nhưng để phần lòng lại cho chúng tôi nhé!” Ông lấy ít thịt, rồi mách cho xóm giềng cùng đi, dặn để ruột dê lại cho quạ. Nhưng xóm giềng lấy hết, chẳng chừa lại gì. Bầy quạ tưởng ông lừa, kéo đến réo chửi. Ông bắn một mũi tên để đuổi chúng đi. Quạ liền cắp lấy mũi tên có đề tên Dã Tràng. ▶ Xem cảnh này
Cảnh 4Đàn chim sẻ báo tin
Quạ đem mũi tên bỏ cạnh một người chết đuối trên sông. Quan thấy mũi tên đề tên Dã Tràng, tưởng ông gây ra, liền bắt ông giải đi. Dọc đường, đêm nằm không ngủ được, gần sáng ông nghe đàn chim sẻ bàn nhau: xe thóc của quân nước bên kia sắp sang đánh úp đã bị sụp hầm, đổ hết. Ông xin gặp quan, báo tin có giặc. Quan cho quân đi dò thám, thấy đúng như lời ông, bèn thả ông ra. ▶ Xem cảnh này
Cảnh 5Đôi ngỗng tranh chết thay nhau
Trên đường về, Dã Tràng ghé thăm người bạn thân là Trần Anh. Trần Anh định bắt một con ngỗng làm cỗ đãi bạn. Dã Tràng nghe đôi ngỗng tranh nhau chết thay cho nhau, để đàn con còn có cha hoặc mẹ nuôi nấng. Ông thương lắm, bèn nói với bạn: “Xin bạn thả nó ra. Tính tôi không hay sát sinh.” Trần Anh thả ngỗng, mua tép về đãi bạn. Vợ chồng ngỗng tặng ông một viên ngọc quý: mang vào người thì đi dưới nước như đi trên bộ. ▶ Xem cảnh này
Cảnh 6Xuống thuỷ phủ Long Vương
Dã Tràng thử ngọc. Nước rẽ ra một lối cho ông đi xuống tận đáy sông. Ông khoắng viên ngọc, cung điện thuỷ phủ của Long Vương rung chuyển. Long Vương mời ông vào chơi, đãi đằng rất hậu, lại tặng nhiều vàng bạc. Về nhà, Dã Tràng may một chiếc túi nhỏ đựng hai viên ngọc, lúc nào cũng đeo ở cổ. ▶ Xem cảnh này
Cảnh 7Túi ngọc biến mất
Một hôm, Dã Tràng đi ăn giỗ, quên túi ngọc ở nhà. Khi về, ông chẳng thấy ngọc, cũng chẳng thấy vợ đâu. Bà để lại một lá thư, kể rằng người của Long Vương hứa: ai đem túi ngọc xuống dâng thì sẽ được phong làm hoàng hậu. Vì thế, bà đã đem ngọc xuống thuỷ phủ. Dã Tràng cầm lá thư, buồn bã vô cùng. ▶ Xem cảnh này
Cảnh 8Dã tràng xe cát biển Đông
Dã Tràng quyết xe cát lấp biển, làm đường xuống thuỷ phủ lấy lại ngọc. Mọi người can ngăn, ông không nghe, ngày ngày cứ xe cát mãi. Đến khi mất, ông hoá thành con dã tràng nhỏ, ngày ngày vẫn xe cát bên bờ biển. Vì thế, dân gian có câu: “Dã tràng xe cát biển Đông, nhọc lòng mà chẳng nên công cán gì.” Người ta còn kể rằng loài ngỗng nhớ ơn tép đã thế mạng nên không ăn tép, và cái mào trắng trên đầu ngỗng là để tang Dã Tràng. ▶ Xem cảnh này
Nhân vật trong truyện Sự Tích Con Dã Tràng
- Dã Tràng
- Ông lão hiền lành, không hay sát sinh. Được rắn tặng ngọc nghe hiểu tiếng muông chim, nhờ chim sẻ mà báo tin giặc, lại cứu đôi ngỗng và được tặng ngọc đi dưới nước. Mất ngọc, ông quyết xe cát lấp biển; khi mất, hoá thành con dã tràng nhỏ ngày ngày xe cát bên bờ biển.
- Vợ Dã Tràng
- Nhân lúc chồng đi ăn giỗ, bà nghe lời người của Long Vương hứa phong hoàng hậu, đem túi ngọc xuống thuỷ phủ và để lại một lá thư.
- Rắn hổ mang chồng
- Con rắn trong vườn nhà Dã Tràng. Hiểu ra ông là ân nhân chứ không phải kẻ thù, rắn nhả ra viên ngọc giúp ông nghe hiểu mọi tiếng muông chim.
- Trần Anh
- Người bạn thân của Dã Tràng. Định bắt ngỗng làm cỗ đãi bạn, nhưng nghe bạn xin thì thả ngỗng ra và mua tép về đãi.
- Đôi ngỗng
- Vợ chồng ngỗng tranh nhau chết thay cho nhau để đàn con còn có cha hoặc mẹ nuôi. Được cứu, chúng tặng Dã Tràng viên ngọc mang vào người thì đi dưới nước như đi trên bộ.
- Long Vương
- Vua dưới thuỷ phủ. Thấy cung điện rung chuyển vì viên ngọc, Long Vương mời Dã Tràng xuống chơi, đãi hậu và tặng nhiều vàng bạc.
Ý nghĩa: Làm việc tốt, thương loài vật thì được đền đáp; nhưng việc sức người không thể làm nổi thì dù nhọc lòng cũng chẳng nên công cán gì, như câu “Dã tràng xe cát biển Đông”.
Hỏi đáp về truyện Sự Tích Con Dã Tràng
Rắn chồng tặng Dã Tràng viên ngọc có phép gì?
Nghe hiểu được mọi tiếng muông chim.
Bầy quạ mách Dã Tràng ở núi Nam có gì?
Con dê bị hổ vồ.
Nhờ nghe đàn chim sẻ bàn nhau, Dã Tràng báo cho quan tin gì?
Quân nước bên kia sắp sang đánh úp.
Vì sao Trần Anh thả con ngỗng ra?
Vì Dã Tràng xin bạn đừng giết ngỗng.
Dã Tràng làm gì để mong lấy lại ngọc dưới thuỷ phủ?
Xe cát lấp biển.

Chuyện Quả Bầu
Sự Tích Hồ Ba Bể
Sự Tích Cây Nêu Ngày Tết